"Trường Khai Quang bé nhỏ, ngày chuyển lớp 5 lần"

 - HS không ngồi trong một lớp cố định để chờ giáo viên đến dạy nữa, mà sau mỗi tiết, sẽ di chuyển đến các phòng học bộ môn (PHBM). Mỗi tuần, HS có 28 giờ học ở PHBM, trong đó, 2 giờ hoạt động giáo dục tập thể tại 1 phòng - phòng này phân công cho từng lớp và HS được gọi đó là "lớp mình".

HS Trường THCS Khai Quang đổ ra sân trường để chuyển tiết học.

Hiệu trưởng Phùng Thị Thanh Hương nói vui, việc di chuyển phòng học của HS đã được lưu truyền thành câu "Trường Khai Quang bé nhỏ, ngày chuyển lớp 5 lần".

Theo cô Hương, đế thực hiện được việc này, xếp thời khóa biểu là khâu đột phá quan trọng. 14 phòng học truyền thống của trường (trung bình 30 HS/lớp) được đổi thành 14 PHBM của 12 môn học.

Sau khi triển khai, PHBM tạo không khí khoa học trong giảng dạy và học tập. HS dịch chuyển sau mỗi tiết học, tránh được sự trì trệ phải ngồi lâu một chỗ, giáo viên bắt buộc phải thực hiện bài giảng đúng 45 phút.

Dự giờ "trình diễn"?

Một ngày trung tuần tháng 12/2008, theo chân đoàn cán bộ Bộ GD-ĐT "đi thực tế" cho hội thảo về xây dựng, sử dụng và bảo quản PHBM, chúng tôi tới dự một buổi học tại PHBM Sinh học Trường THCS Liên Châu (huyện Yên Lạc, Vĩnh Phúc).

HS lớp 8A1 hôm đó học Tiết 17: "Tim và mạch máu". Phòng học rộng khoảng 20m2 cho 40 HS, những bộ bàn ghế gắn cố định. Tuy nhiên, là tiết dự giờ nên chỉ có 20 HS tham gia.

Thầy giáo Nguyễn Văn Thuận đa phần dùng màn hình trình chiếu để giảng. Vừa dạy, thầy vừa kiểm tra sự hiểu bài của HS thông qua cách thảo luận nhóm, viết ra giấy trắng hoặc trả lời câu hỏi.

Kết thúc buổi dự giờ, ông Đỗ Trọng Thành, Trưởng phòng Giáo dục Trung học (Sở GD-ĐT Sơn La) góp ý cần sắp xếp lại PHBM theo hình chữ U hoặc 2 dãy bàn đối mặt nhau. Theo ông Ngô Văn Hưng, chuyên viên Vụ Giáo dục trung học (Bộ GD-ĐT), có thể sử dụng ghế xoay tròn trong PHBM để HS cơ động.

Nhận xét về việc HS trao đổi nhóm cũng như đưa ra kết quả quá nhanh, ông Thành nói tiếp, thầy giáo đã sử dụng hình thức trao đổi nhóm quá nhiều. Nếu HS phải tự tìm tòi, phát hiện và trao đổi để đưa ra đáp án thì phải mất vài phút. Còn làm nhanh, chỉ có thể là giờ học đã được "chạy" trước chương trình.

Khẳng định thêm, cô Phạm Thị Hương, giáo viên Sinh Trường THCS Sông Đà (Hòa Bình) cho hay, theo đúng phân phối chương trình, thời điểm này, HS đã học bài đến tiết hơn 30 chứ không phải tiết 17.

HS Ngô Thị Thanh Phượng cho biết, từ lớp 6, các em đã được học ở PHBM, mỗi tuần có 2 buổi học môn Sinh nhưng chỉ là học có hình vẽ. Còn với máy chiếu thì 1 học kỳ hoặc rất lâu mới được học 1 lần. Lớp 8A1 chủ yếu là HS giỏi, điểm kiểm tra môn Sinh không có HS nào dưới 7,0. Được học ở PHBM, nhiều HS cho biết, dễ hiểu, nhanh nhớ và thuộc bài.

PHBM của Trường THCS Khai Quang (trái)  và Trường THCS Liên Châu (phải), tỉnh Vĩnh Phúc.

Chưa có chuẩn

"Dạy học theo phòng bộ môn" là mô hình khá mới đối với giáo dục Việt Nam, nhiều trường đang loay hoay tìm hướng đi.

Theo báo cáo của 27 Sở GD-ĐT, 2.158 trường THCS trên tổng số 3.926 trường có PHBM. Có 5.411 phòng đang được sử dụng, trong đó, 850 phòng đạt chuẩn.

Đối với THPT, có 801/911 trường có PHBM; trong 2.300 PHBM đang được sử dụng, có 464 phòng đạt chuẩn.

 Đến nay, cả tỉnh Lạng Sơn mới chỉ có 27/226 trường THCS và 20/23 trường THPT có PHBM.

Lãnh đạo Sở GD-ĐT tỉnh này cho rằng, việc chia thời khóa biểu và ổn định HS di chuyển sau mỗi tiết học khá phức tạp; nhiều GV ngại thay đổi phương pháp dạy tương tác giữa thầy và trò trong môi trường phòng học mới.

Thầy giáo Nguyễn Văn Huệ, Trường THCS Vũ Hữu (huyện Bình Giang, Hải Dương) thẳng thắn, nhiều nơi có PHBM chỉ mang tính hình thức. Thậm chí, thầy và trò vẫn dắt nhau đến PHBM nhưng không khai thác, sử dụng hiệu quả. Chưa kể, đội ngũ GV chuyên trách làm công tác quản lý phòng học thiếu trầm trọng.

Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Thái Nguyên Bùi Đức Cường đã đề nghị Bộ GD-ĐT đưa ra mẫu PHBM chuẩn, có tính khả thi toàn quốc. Nhiều địa phương sau khi xây dựng, cải tạo xong PHBM lại đào lên làm đường điện, nước.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho hay, sắp tới, Bộ sẽ ra mẫu chung về PHBM để địa phương tham khảo và thiết kế phù hợp với thực tế.

• Bảo Anh